GWSW Persleidingen

De module GWSW-Persleidingen is ontwikkeld door Johan Post (Partners4UrbanWater) en Wouter van Riel (Infralytics), in samenwerking met de werkgroep GWSW-Persleidingen, bestaande uit: - Frans Hamers, Waterschap Aa en Maas - Theo Heimensen, Waterschap Vallei en Veluwe - Werner Jousma, Acquaint - Roland Markus, Xylem - Demas Poldervaart, Gemeente Rotterdam - Thomas Staverman, Waternet - Michiel Tukker, Deltares - Sjaak Verkerk, Antea Group - Paul van Wetten, Hoogheemraadschap van Rijnland

Vanuit Stichting RIONED is Eric Oosterom de verantwoordelijk projectmanager. Vragen over de module en de totstandkoming en vaststelling ervan kunt u stellen via gwsw@rioned.org.

Inleiding

Een groot deel van de persleidingen in Nederland is aangelegd in de jaren 70 en 80 toen RWZI’s op grote schaal werden gebouwd. Deze leidingen hebben jaren gefunctioneerd zonder veel problemen, waardoor beheeractiviteiten beperkt waren tot voornamelijk reparaties na een incident. Nu veel persleidingen hun theoretische levensduur naderen of reeds gepasseerd zijn, is behoefte aan inzicht in de actuele leidingconditie en een schatting van de resterende levensduur. Data spelen hierin een steeds prominentere rol, enerzijds omdat op basis van leidinggegevens kan worden gedifferentieerd welke leidingen risicovol zijn en aandacht behoeven, anderzijds omdat metingen en inspecties nieuwe gegevens genereren die ook vastgelegd en uitgewisseld dienen te worden. Naast constructieve aspecten worden voor hydraulische berekeningen over de afvoercapaciteit of drukextremen ook gegevens uitgewisseld.

Het GegevensWoordenboek Stedelijk Water (GWSW) is een open standaard ontwikkeld en beheerd door de Stichting RIONED, namens de sector. De beoogde meerwaarde van ‘allemaal dezelfde taal spreken’ is verbetering van de kwaliteit van gegevens en de uitwisseling ervan. Gangbare stedelijk water objecten en structuren zijn reeds beschreven in het deelmodel GWSW basis. Daarnaast zijn verschillende andere deelmodellen ontwikkeld of in ontwikkeling die toegespitst zijn op specifieke toepassingen. Gezien de recente ontwikkelingen op het gebied van persleidingen, sinds ca. 2018 verenigd in de ‘Werkgroep Persleidingen’ onder leiding van Stichting RIONED en Stowa, heeft Stichting RIONED besloten nu ook een deelmodel Persleidingen te definiëren.

Beoogde toepassingen

Voor het beheer van persleidingen worden data steeds relevanter. Het GWSW is gericht op het verbeteren van de datakwaliteit, -uitwisseling en -benutting. Bij de ontwikkeling van GWSW-Persleidingen zijn de volgende toepassingen als uitgangspunt gebruikt:

Reactief beheer
Bij een leidingbreuk is het zaak maatregelen te nemen om de afvoer van afvalwater te herstellen en de gevolgen voor de omgeving te beperken. Hierbij zijn verschillende informatiebronnen ondersteunend. Uit het persleidingenoverzicht volgt welke achterliggende gemalen afgeschakeld moeten worden en welke afsluiters bediend. Nog voor een schep de grond in is gegaan kan op basis van het toegepaste leidingmateriaal en diameter al worden bepaald welk type reparatie van welk formaat nodig is.

Risicoinventarisatie
Een risicoinventarisatie is een door beheerders veelgebruikt middel voor vervangingsbesluitvorming of het prioriteren van inspecties en leidingconditiemetingen. Om risico’s te duiden worden gegevens over de kans op een faalgebeurtenis en de mogelijke gevolgen geïnventariseerd. De gevolg-kant kent twee aspecten, namelijk de kwetsbaarheid van de omgeving (nabijgelegen waterkeringen, andere leidingen, etc.) en het achterliggende gebied dat bij een afvoeronderbreking niet meer kan afvoeren. Voor de kans-kant zijn leidingeigenschappen zoals jaar van aanleg, materiaal en historische faalgebeurtenissen relevant. De bruikbaarheid van geregistreerde historische faalgebeurtenissen hangt nauw samen met het detailniveau waarop deze geregistreerd zijn. Zo is het van belang te differentiëren tussen incidenten met een externe oorzaak, zoals graafschade, die niet veroorzaakt wordt door een afnemende leidingsterkte en net zo goed bij nieuwe leidingen kunnen optreden.

Voorkomen graafschade
Om graafschade te voorkomen wordt informatie over de leidingligging verstrekt aan aannemers die voornemens zijn grondroerwerzkaamheden uit te voeren. In de praktijk blijkt dat de nauwkeurigheid van deze liggingsgegevens te wensen overlaat, waardoor de leidingligging in het veld enkele decimeters tot soms zelfs tientallen meters afwijkt van de ligging volgens het beheersysteem. Daarnaast kan de (hoogte)ligging uit verschillende bronnen afkomstig zijn waarbij deze in het beheerbestand steeds wordt overschreven en alleen de laatste beschikbaar is. De kwaliteit en actualiteit van deze gegevens kan worden geduid door deze van een datum en wijze van inwinning (b.v. schatting, ontwerptekening, inmeting, etc.) te voorzien.

Toetsen hydraulisch functioneren
Hydrodynamische software wordt gebruikt om de hydraulische afvoercapaciteit van persleidingen te toetsen. Naast inzicht in de te verwachten afvoerdebieten kan hiermee ook getoetst worden of luchtophoping een mogelijk knelpunt is en wat de maximaal en minimaal optredende drukken zijn. Het laatste is ook van belang bij het bepalen van de minimaal benodigde resterende buissterkte. Het GWSW kan de gegevensuitwisseling met dergelijke software vereenvoudigen.

Bepalen actuele leidingconditie en schatten restlevensduur
Bij inspecties en leidingconditiemetingen worden data over leidingkenmerken zoals de wanddikte, hoekverdraaiing of ligging gegenereerd. Wanneer uit een toetsing aan de maatstaven volgt dat de leiding niet voldoet, dient deze vervangen te worden. Voor een dergelijke toetsing dienen dus zowel de conditiemetingen als de maatstaven vastgelegd te zijn.

Veel beheerders gebruiken conditiemetingen ook om de restlevensduur te schatten, waarbij metingen worden vergeleken met de aanlegsituatie en de gemeten degradatiesnelheid wordt geprojecteerd op de toekomst (zie ook Figuur 3.1). Dergelijke restlevensduurschattingen zijn alleen mogelijk wanneer oude gegevens niet overschreven worden, maar naast elkaar bewaard.

Figuur 3.1 - Schematische weergave van leidingdegradatie over de tijd, tot een ingrijpmaatstaf bereikt is. Wanneer de degradatiesnelheid bekend is, kan een schatting worden gemaakt hoe lang het duurt voordat de ingrijpmaatstaf bereikt is.

Nieuw in GWSW persleidingen

In dit hoofdstuk is vanuit een beheerdersperspectief beschreven wat de de belangrijkste vernieuwingen aan het GWSW zijn. In hoofdstuk 4 is per onderdeel in detail uitgewerkt welke modelconcepten aangepast of toevoegd zijn.

Vaste data over persleidingen
Het zwaartepunt van GWSW persleidingen ligt op de de vaste gegevens van persleidingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan leidingmateriaal of wanddikte, maar ook kenmerken die nodig zijn om hydrodynamische berekeningen uit te voeren. Appendages zoals ontluchters en afsluiters vallen ook binnen de scope. De vaste gegevens zijn reeds deels gespecificeerd in het huidige GWSW. In deze module zijn onvolledige modelconcepten aangepast en missende concepten toegevoegd.

Gegevens op verschillende detailniveaus
Waar persleidinggegevens eerder alleen nog op persleidng- of leidingsegmentniveau werden vastgelegd (zie ook Figuur 3.2), worden met de komst van nieuwe inspectietechnieken ook steeds meer gegevens op buisniveau geregistreerd. GWSW persleidingen kan met gegevens op alle detailniveaus in Figuur 3.2 omgaan, door steeds de onderlinge relaties tussen de niveaus te registreren: dus een buisdeel is onderdeel van een leidingsegement, wat weer onderdeel is van een persleiding, etc. Hierdoor zijn gegevens met een verschillend detailniveau toch aan elkaar te relateren. Voorbeeld hiervan is het koppelen van een uitwendige radarmeting van een buisdeel aan beheerdata van de gemeente op persleidingniveau.

Figuur 3.2 - Verschillende niveaus waarop gegevens over persleidingen worden vastgelegd

Leiding volgen over de gehele levensduur
Bij het berekenen van de restlevensduur van een leiding is het niet alleen van belang de huidige conditie te weten, maar ook te bepalen hoe snel degradatieprocessen zoals zetting of aantasting in de tijd gaan. De degradatiesnelheid kan vervolgens geprojecteerd worden om te schatten binnen hoeveel jaar de leiding ‘op’ is. Binnen GWSW persleidingen kunnen meerdere historische metingen van een leidingkenmerk naast elkaar bestaan, waarmee voorkomen wordt dat de nieuwste meetwaarden de oude overschrijven en gegevens verloren gaan.

Een voorbeeld hiervan is opgenomen in Tabel 3.1, waarbij meerdere diepteliggingen van een persleiding in zettingsgevoelig gebied bekend zijn. Het gaat hierbij om de oorspronkelijke diepte tijdens aanleg en twee metingen na 25 en 51 jaar. Op basis van deze metingen is af te leiden dat de gemiddelde zettingssnelheid 1,4 mm / jaar is.

Tabel 3.1 - Voorbeeld van een object waarvan de drie verschillende diepteliggingen zijn vastgelegd

Objectnaam	Diepteligging (z-coördinaat)	Wijze van inwinning	Datum van inwinning
xx_1	11,73 m NAP	Revisie	01-01-1971
xx_1	11,68 m NAP	GPS Landmeting	12-07-1996
xx_1	11,66 m NAP	Inspectie	06-08-2022

Persleidingincidenten
De STandaard voor Uniforme Incidentenregistratie Persleidingen (STUIP) van Stichting RIONED / STOWA is als onderdeel van GWSW persleidingen opgenomen. Deze standaard beschrijft welke aspecten van een persleidingincident vastgelegd moeten worden om tot een bruikbare informatiebron voor risicogestuurd beheer te komen.

Datamodel

Tabel 4.1 geeft een overzicht van de bestaande concepten in GWSW basis die over persleidingen gaan, zie ook https://data.gwsw.nl/1.5.2/Basis/Persleiding. Hier is bewust de keuze gemaakt om geen van de kenmerken verplicht te stellen, waardoor ook van persleidingen met een incompleet leidingdossier gegevens geregistreerd uitgewisseld kunnen worden conform het GWSW. In de rest van dit hoofdstuk is per thema uitgewerkt welke concepten in GWSW persleidingen zijn toegevoegd. Hierbij zijn de volgende thema’s gedefinieerd: - Algemene kenmerken - Hydraulische aspecten
- Risico’s
- Persleidinginspecties
- Persleidingincidenten

Tabel 4.1 - Bestaande persleidingconcepten in GWSW basis

Kenmerk	Waardetype	Verplicht veld	Toelichting
Begindatum	[yyyymmdd] xsd:date	Nee	Datum waarop het fysieke object is geplaatst of geinstalleerd
Breedte leiding	[mm] xsd:integer	Nee	De bij het materiaal gebruikelijke aanduiding van de breedte van een leiding
Diameter leiding	[mm] xsd:integer	Nee	De lengte van de middellijn van de cirkel die de binnen- of de buitenzijde van de leidingdoorsnede beschrijft.
Drukklasse	[bar] xsd:decimal	Nee	De maximale druk die de buis van een bepaalde klasse kan weerstaan
Einddatum	[yyyymmdd] xsd:date	Nee	Datum waarop het fysieke object geen onderdeel meer van het fysieke systeem is
Hoogte leiding	[mm] xsd:integer	Nee	De bij het materiaal gebruikelijke aanduiding van de hoogte van een leiding
Leidingorientatie	[gml] geo:gmlLiteral	Nee	Geografische beschrijving van leiding in XY coordinaten, met optioneel Z coordinaten
Lengte leiding	[m] xsd:decimal	Nee
Materiaal leiding	gwsw:hasReference MateriaalLeidingColl (Asbestcement, Beton met stalen kern, etc.)	Nee	De bouwstof van de leiding
Revisietekening	Tekeningnummer	Nee	Een tekening die na aanleg is opgesteld en in detail de aangelegde situatie weergeeft
Status functioneren	gwsw:hasReference StatusFunctionerenColl (Buiten gebruik, In aanleg, etc.)	Nee
Toegankelijk	gwsw:hasReference ToegankelijkColl (Alleen toegankelijk voor apparatuur, Niet toegankelijk, etc.)	Nee	Aanduiding van de toegankelijkheid op basis van constructieve eigenschappen
Verbindingstype	gwsw:hasReference VerbindingstypeColl (Flensverbinding, Glijverbinding, etc.)	Nee	De wijze waarop de buizen binnen een leiding zijn verbonden
Verhoogd risico	rdfs:label	Nee	In kader WION, er geldt een verhoogd risico bij ontgraven voor deze leiding
Voegmateriaal	gwsw:hasReference VoegmateriaalColl (Rubberring, Voegenkit, etc.)	Nee	Afdichtingsmateriaal van de buisverbindingen
Voorzorgsmaatregel	rdfs:label	Nee	In kader WION, document met bijzondere maatregelen bij ontgraven
Vorm leiding	gwsw:hasReference VormLeidingColl (Rechthoekig, Rond, etc.)	Nee	De vorm van de dwarsdoorsnede van de leiding
Wanddikte	[mm] xsd:integer xsd:integer	Nee	Dikte van de wand van de constructie
Wandruwheid	[mm] xsd:integer xsd:integer	Nee	K-Nikuradse waarde profielwand
Wandruwheid binnenboven	[mm] xsd:integer xsd:integer	Nee
Wandruwheid binnenonder	[mm] xsd:integer xsd:integer	Nee
Wibon thema	gwsw:hasReference WIONThemaColl (Laagspanning (thema), Middenspanning (thema), etc.)	Nee

Toegevoegde algemene GWSW-concepten

Tabel 4.2 toont een overzicht van de nieuw toegevoegde algemene concepten. Uitgevoerde (lokale) reparaties zoals deelliners, reparatieringen (aquaring) en reparatieklemmen, die deels voor vrijverval leidingen al bestonden, kunnen ook voor persleidingen worden gedefinieerd en voorzien van een oriëntatie zodat deze zichtbaar worden op kaart. Ook kunnen meer details op buisniveau worden gedefinieerd, zoals datum, materiaal, etc., waarmee aangesloten wordt op het niveau waarop inline-inspectietools gegevens verzamelen. Een aantal door de werkgroep genoemde appendages en voorzieningen waren nog niet opgenomen in het GWSW of nog niet specifiek beschikbaar voor persleidingen.

Van inprikkende persleidingen van bedrijven of gemeenten waarvan de persleiding zelf niet in de dataset is opgenomen, kan straks het punt van inprikken worden opgenomen. Deze informatie is nodig om afvalwaterhoeveelheden te berekenen en leidingen veilig droog te zetten tijdens een incident.

Tabel 4.2 - Algemeen toegevoegde concepten GWSW persleidingen

Behoefte	Bestaande situatie	Voorstel	Verplicht	Toelichting
Reparatiestukken toevoegen: lining	Deelliner	Deelliner	Nee	Deelliner als concept bestaat reeds en heeft een oriëntatie, dus kan op kaart worden weergegeven. Concept was echter alleen beschikbaar voor vrijverval leidingen.
Reparatiestukken toevoegen: reparatieklem	-	Reparatieklem	Nee	Reparatieklem bestond nog niet als concept.
Reparatiestukken toevoegen: reparatiering	-	Reparatiering	Nee	Reparatiering bestond nog niet als concept, Aquaring als synoniem toevoegen.
Persleiding beschrijven op buisniveau	Buisdeel	Buisdeel	Nee	Buisdeel als concept bestaat reeds, maar was nog niet voorzien van oriëntatie en kon dus niet op kaart worden weergegeven. Ook miste het buismateriaal nog.
Inprikkers op persleidingen toevoegen	-	Inprikker	Nee	Het is gewenst de locatie van (industriële) inprikkers in kaart te brengen. Perceelaansluitpunt bestaat al en zou grotendeels gekopiërd kunnen worden. Dit concept was al voorzien van een oriëntatie en kon dus op kaart worden weergegeven. Ook de reeds bestaande kenmerken zoals lozingseisen zijn van toepassing
Verbindingsstukken (Bochtstuk, T-stuk, etc.) toevoegen	Verbindingsstuk	Verbindingsstuk	Nee	Verbindingsstuk als concept bestaat reeds en heeft verschillende subtypen zoals bochtstuk en T-stuk. Deze waren nog niet beschikbaar voor persleidingen
Missende hulpstukken toevoegen	Compensator	Compensator	Nee	Compensator als concept bestaat reeds, maar was nog geen onderdeel van een persleiding
Missende appendages toevoegen	Mechanische afsluiter	Mechanische afsluiter		Mechanische afsluiter bestaat reeds, maar was nog geen onderdeel van een persleiding en had geen oriëntatie
Missende waterslagvoorzieningen toevoegen	-	Be- en ontluchter	Nee	Deze waterslagvoorziening was nog niet opgenomen in het GWSW
	-	Buffertoren	Nee	Deze waterslagvoorziening was nog niet opgenomen in het GWSW
Mangat toevoegen	Mangat	Mangat	Nee	Mangat als concept bestaat reeds en heeft een oriëntatie, dus kan op kaart worden weergegeven. Concept was echter alleen beschikbaar voor druk- en vacuümriolen.
Toevoegen of een leiding is voorzien van een beschermende coating	Coating	Coating	Nee	Concept Coating bestond al, maar was nog geen kenmerk van een buisdeel, leidingsegment of persleiding

Hydraulische aspecten

Voor het uitvoeren van waterslagberekeningen zijn naast de leidinggeometrie en de aanwezige appendages ook gegevens over de drukklasssen van de leidingsegmenten nodig. Voorstel is om ook gemeten drukken zoals de opleveringsdruk en de testdruk toe te voegen. Deze modelconcepten kunnen dienen als maatstaf om naast de uitkomsten van een waterslagberekening te leggen, bijvoorbeeld om te toetsen of de berekende overdruk bij een bepaalt scenario leidt tot overschrijding van de opleveringstestdruk. Voor waterslagberekeningen is het ook mogelijk energieverliescoefficienten voor lokale verliezen bij appendages toe te voegen. Tabel 4.3 geeft een overzicht van de toegevoegde concepten.

Tabel 4.3 - toegevoegde concepten over hydraulische aspecten

Behoefte	Bestaande situatie	Voorstel	Waardetype	Verplicht	Toelichting
Toevoegen verschillende leidingdrukken	-	Druk:		Nee	Drukklasse als concept bestaat reeds, maar maakte nog geen onderscheid tussen de drukklasse van een buis, de ontwerpdruk van de leiding en gemeten drukken
		Drukklasse (PN)	[bar] xsd:float	Nee
		Ontwerpdruk	[bar] xsd:float	Nee
		Opleveringsdruktest	[bar] xsd:float	Nee
		Testdruk	[bar] xsd:float	Nee
Lokale verliezen bij appendages toevoegen	-	Energieverliescoefficient	[-]	Nee	Energieverlies coëfficiënten voor lokale verliezen bestond nog niet als concept

Risico’s

Om te bepalen of een leiding risicovol is gebruiken beheerders naast vaste gegevens zoals de diameter, materiaal en het aanlegjaar, ook gegevens over de modelconcepten uit Tabel 4.4 Zo bepaalt het afvoerend debiet of tijdens calamiteit afvoer per as kan worden georganiseerd of dat een leiding “too big to fail” is. De restlevensduur en de minimaal benodigde wanddikte worden weer gebruikt om iets te zeggen over de kans op falen.

Tabel 4.4 - Toegevoegde concepten over risico’s

Behoefte	Bestaande situatie	Voorstel	Waardetype	Verplicht	Toelichting
Toevoegen debiet persleiding tijdens dwa / hwa. Vaak bepalend voor de gevolgen van een incident en de mate van opschalen	-	Afvoerdebiet dwa	[m3/h] xsd:float	Nee	Kenmerk bestond nog niet
	-	Afvoerdebiet hwa	[m3/h] xsd:float	Nee	Kenmerk bestond nog niet
Toevoegen geschatte restlevensduur	Restlevensduur	Restlevensduur	[yyyy] xsd:gYear	Nee	Concept restlevensduur bestond al, maar was nog geen kenmerk van een buisdeel of leidingsegment en niet voorzien van wijze en datum van inwinning
Minimaal benodigde wanddikte als maatstaf toevoegen	-	Minimaal benodigde wanddikte	[mm] xsd:integer	Nee	Minimaal benodigde wanddikte bestond nog niet als concept.

Persleidinginspecties

In toenemende mate gebruiken beheerders inline-inspecties om inzicht te krijgen in de actuele leidingtoestand. Figuur 4.1 geeft enkele voorbeelden van beschikbare inline-inspectietechnieken. Naast informatie over de leidingtoestand worden bij dergelijke inspecties ook veel vaste gegevens op buisniveau verzameld. Het uitvoeren van een inspectieproject en het uitwisselen van gegevens wordt gefaciliteerd in GWSW Persleidingen. Een inspectieproject bestaat uit een projectdefinitie met een aantal algemene kenmerken, zie ook Tabel 4.5. Hier kan de opdrachtgever brongegevens over het te inspecteren object aan koppelen en uitwisselen met de opdrachtnemer via een uitwisselingsformat in OroX.

Figuur 4.1 - Drie voorbeelden van inline-inspectietechnieken voor persleidingen

Tabel 4.5 - Gegevens Inspectieproject

Veldcode	Omschrijving	Waardetype	Verplicht	Toelichting
Naam	Naam project	rdfs:label	Nee
ProjectreferentieOpdrachtgever	Projectreferentie Opdrachtgever	rdfs:label	Nee
ProjectreferentieOpdrachtnemer	Projectreferentie Opdrachtnemer	rdfs:label	Nee
Omschrijving	Omschrijving project	rdfs:label	Nee	opmerkingenveld
Opdrachtgever	Opdrachtgever	rdfs:label	Ja
Opdrachtnemer	Opdrachtnemer	rdfs:label	Ja

Het resultaat van een project zijn gemeten toestandssaspecten en mogelijk ook vaste gegevens waarmee een verouderd of incompleet leidingdossier kan worden aangevuld. Tabel 4.6 geeft een overzicht van de modelconcepten die terug kunnen worden geleverd. Het projectresultaat bevat altijd de vaste gegevens van het geinspecteerde object retour, optioneel voorzien van geactualiseerde kenmerken over de vaste gegevens. Daarnaast kunnnen ook waargenomen toestandsaspecten worden toegevoegd. Een dergelijk toestandsaspect wordt altijd voorzien van een locatieaanduiding, dit kan een klokstand zijn (b.v. 12 uur positie), maar ook een locatiecoordinaat (x, y coördinaten).

Tabel 4.6 - Inspectiegegevens persleiding of buisdeel

Veldcode	Omschrijving	Waardetype	Verplicht	Toelichting
Naam	Naam object	rdfs:label	Nee	(b.v. Pers_0001)
Type	Objecttype	rdf:type	Ja	Mechanische transportleiding, buisdeel, ontluchter, etc.
DatumInwinning	Datum inwinning	xsd:date	Ja	Datum waarop gegevens verzameld zijn
WijzeVanInwinning	Wijze van inwinning	gwsw:hasReference WijzeVanInwinningColl	Nee	Wijze waarop gegevens verzameld zijn
Opmerking	Opmerkingen	rdfs:label	Nee	veld voor opmerkingen
LocatieWaarneming	Locatie waarneming	gwsw:hasValue Punt, Lijn of en/of Omtreklocatie	Ja	Locatie van een waarneming. Kan een geografische locatie zijn en/of een klokstand
MetingBuigingHorizontaal	Meting buiging horizontaal	[m] xsd:decimal	Nee	Meting van de axiale deformatie in horizontale richting
MetingBuigingVerticaal	Meting buiging verticaal	[m] xsd:decimal	Nee	Meting van de axiale deformatie in verticale richting
MetingBuigingTotaal	Meting buiging	[m] xsd:decimal	Nee	Meting van de axiale deformatie
WaarnemingDelaminatie	Waarneming delaminatie		Nee	Waarneming van delaminatie, b.v. bij een GVK buisdeel
MetingAantalDraadbreuken	Meting van het aantal draadbreuken	[pcs] xsd:nonNegativeInteger	Nee	Meting van het aantal gebroken wapeningsdraden in een voorgespannen betonbuis
Gasophopingtype	Type gasophoping	gwsw:hasReference GasOphopingtypeColl	Nee	Waargenomen gasophoping in persleiding
LengteGasophoping	Lengte gasophoping	[m] xsd:decimal	Nee	Lengte van een waargenomen gasophoping
MetingHoekverdraaiingHorizontaal	Meting hoekverdraaiing horizontaal	[DEG] xsd:decimal	Nee	De horizontale hoek tussen de verplaatste assen van twee buizen
MetingHoekverdraaiingVerticaal	Meting hoekverdraaiing verticaal	[DEG] xsd:decimal	Nee	De verticale hoek tussen de verplaatste assen van twee buizen
Lekdebiet	Lekdebiet	[m3/h] xsd:decimal	Nee	Gemeten lekdebiet tijdens afpersen of een inspectie
Lekkagetype	Type lekkage	gwsw:hasReference LekkagetypeColl	Nee	Lekkageklasse variërend van klein tot groot
BreedteBuisdeelMeting	Breedte buisdeel meting	[mm] xsd:integer: min=63 max=4000	Nee	Gemeten breedte van een buisdeel
HoogteBuisdeelMeting	Hoogte buisdeel meting	[mm] xsd:integer: min=63 max=4000	Nee	Gemeten hoogte van een buisdeel
MetenOvaliteit	Meten ovaliteit	xsd:decimal: min=0 max=1	Nee	Gemeten ovaliteit (niet rondheid) van een buisdeel
WaarnemingVervuiling	Waarneming vervuiling		Nee	Waarneming van vervuiling
VoegwijdteMeting	Voegwijdte meting	[mm] xsd:decimal	Nee	Wijdtemeting van de voeg tussen twee buisdelen
WanddikteAfnameGemiddeld	Gemiddelde afname wanddikte	[mm] xsd:decimal	Nee	Gemeten gemiddelde wanddikteafname
WanddikteAfnameMaximaal	Maximale afname wanddikte	[mm] xsd:decimal	Nee	Gemeten maximale wanddikteafname
WanddikteAfnameGemiddeld	Minimale afname wanddikte	[mm] xsd:decimal	Nee	Gemeten minimale wanddikteafname
Wanddiktemeting gemiddeld	Gemiddeld gemeten wanddikte	[mm] xsd:decimal	Nee	Gemiddeld gemeten wanddikte
WanddiktemetingMaximaal	Maximaal gemeten wanddikte	[mm] xsd:decimal	Nee	Maximaal gemeten wanddikte
WanddiktemetingMinimaal	Minimaal gemeten wanddikte	[mm] xsd:decimal	Nee	Minimaal gemeten wanddikte
Afwijking	Waargenomen afwijking wanddikte	rdfs:label	Nee	Waargenomen wanddikteafwijkingen zoals H2S aantasting of lokale uitloging

Bij het opstellen van Tabel 4.6 is een inline-inspectie als uitgangspunt genomen. De systematiek is echter voldoende flexibel om gegevens van onderzoeksmethoden variërend van inline-inspecties van volledige leidingen tot locatiespecifieke boorkernonderzoeken te registeren. Hierbij kunnen meerdere inspecties uitgevoerd door verschillende partijen naast elkaar bestaan zonder dat deze elkaar overschrijven, zodat beheerders kunnen monitoren of de leidingtoestand eerder progressief verslechterd of toch stabiel blijft. Figuur 4.2 (links) geeft een voorbeeld van meerdere typen inline-inspecties uitgevoerd op dezelfde leiding. Waar het oorspronkelijke beheerbestand de leiding beschreef als een aantal leidingsegmenten op basis van de toegepaste materialen en diameters, volgt uit de inspectie een leidingbeschrijving op buisniveau (rechterhelft Figuur 4.2), waar naast vaste gegevens zoals de oorspronkelijke wanddikte, toegepaste materiaal en buisdeellengte ook toestandsaspecten zoals de wanddikteafname zijn toegevoegd. Dit geeft eenvoudig inzicht in delen van een persleiding die er slecht aan toe zijn en delen die in goede staat verkeren.

Figuur 4.2 - Leidingligging volgens drie verschillende inspecties uitgevoerd in zomer 2024, tezamen met twee historische persleidingincidenten (Links). Voorbeeld van inspectiegegevens op buisniveau (Rechts)

Persleidingincidenten (NOG IN ONTWIKKELING)

In opdracht van Stichting RIONED / STOWA is in 2023 een STandaard voor Uniforme Incidentenregistratie Persleidingen (STUIP) opgesteld, met als doel beheerrelevante informatie van persleidingincidenten vast te leggen zodat deze bruikbaar worden voor risicogestuurd beheer. Een uitgebreide rapportage is terug te vinden via deze link.

De XXX toegevoegde concepten zijn in Tabel 4.6 opgenomen